Aktualizacja:
Pamir nazywany jest Dachem Świata. Większość tych gór leży w Tadżykistanie, ale jest też druga, mniej znana droga na Pamir: z Pakistanu, przez dolinę Hunza i przełęcz Khunjerab, prosto w chiński Pamir pod Muztagh Atą. To najpiękniejszy odcinek Karakorum Highway, na którym w ciągu dwóch dni zamieniasz zielone doliny Karakorum na wysokogórską wyżynę z jurtami, jakami i lodowcami.
Poniżej piszemy, jak wygląda Pamir od strony Pakistanu i Chin, co warto zobaczyć, kiedy jechać i jak przygotować się na wysokość.
W skrócie
- Trasa: dolina Hunza – Passu – Sost – przełęcz Khunjerab (4693 m) – Taszkurgan – jezioro Karakul – Kaszgar.
- Najwyższe szczyty po drodze: Kongur Tagh (7649 m) i Muztagh Ata (7546 m).
- Kiedy: od późnej wiosny do jesieni, kiedy otwarte jest przejście Khunjerab. Najlepsze widoki są w maju i październiku.
- Ile czasu: z Hunzy do Kaszgaru jedzie się 2–3 dni, a cała wyprawa z Lahore do Kaszgaru zajmuje około 2,5 tygodnia.

Gdzie Pakistan spotyka się z Pamirem
Na północy Pakistanu łączą się trzy wielkie pasma: Karakorum, Hindukusz i Pamir. Dolina Hunza leży jeszcze w Karakorum, ale im bliżej granicy z Chinami, tym krajobraz robi się szerszy, wyższy i bardziej pusty. Za przełęczą Khunjerab zaczyna się chiński Pamir: płaska, wysoka wyżyna, z której wyrastają lodowe kopuły Muztagh Aty i Kongur Tagh.
Ta droga istnieje dzięki Karakorum Highway, zbudowanej przez Pakistan i Chiny w latach 60. i 70. XX wieku. Wcześniej tędy, przez przełęcze Pamiru, wędrowały karawany Jedwabnego Szlaku. Więcej o całej trasie piszemy w przewodniku Karakorum Highway – przewodnik po trasie.
Pakistańska strona: Hunza, Passu i Khunjerab
- Dolina Hunza – sady moreli, stare forty Baltit i Altit i widok na Rakaposhi. To tu warto spędzić kilka dni przed wjazdem wyżej. Więcej w artykule Dolina Hunza – co zobaczyć.
- Jezioro Attabad – turkusowe jezioro, które powstało po osuwisku w 2010 roku i zalało fragment drogi.
- Passu – wioska pod iglicami Passu Cones i słynny wiszący most Hussaini.
- Sost – ostatnie miasteczko przed granicą, z pakistańską odprawą celną.
- Park Narodowy Khunjerab – droga na przełęcz prowadzi przez park, w którym żyją owce Marco Polo, koziorożce i pantery śnieżne. Na łąkach pod przełęczą pasą się jaki.

Przełęcz Khunjerab – brama do chińskiego Pamiru
Przełęcz Khunjerab (4693 m) to jedno z najwyżej położonych przejść granicznych na świecie. Na samej granicy stoi brama z napisami po chińsku i urdu, a wokół rozciągają się ośnieżone szczyty. Nawet w maju czy październiku może tu padać śnieg, a wiatr jest przenikliwie zimny.
Praktyczna ciekawostka: po przekroczeniu granicy przestawiasz zegarek o 3 godziny do przodu, bo w całych Chinach obowiązuje czas pekiński. W Sinciangu wiele osób żyje jednak według nieoficjalnego czasu lokalnego, dwie godziny wcześniejszego. Warto pytać, który czas ktoś ma na myśli.
Wiza i zasady przekraczania granicy: piszemy o nich w artykułach Wiza do Pakistanu i Wiza do Chin i przejście Khunjerab.

Chiński Pamir: Taszkurgan, Muztagh Ata i Karakul
- Taszkurgan – pierwsze miasto po chińskiej stronie, zamieszkane głównie przez Tadżyków chińskich. Nad miastem stoją ruiny Kamiennej Twierdzy, dawnego przystanku karawan, a wokół rozciągają się złote łąki doliny Tasz-Kurgan.
- Muztagh Ata (7546 m) – „ojciec lodowych gór”, ogromna śnieżna kopuła widoczna z daleka. Pod jej lodowiec można podejść krótkim trekkingiem, na wysokość około 4700 m.
- Kongur Tagh (7649 m) – najwyższy szczyt okolicy, wznoszący się po drugiej stronie drogi.
- Jezioro Karakul – jezioro na wysokości około 3600 m, w którym przy dobrej pogodzie odbija się Muztagh Ata. Nad brzegiem stoją jurty kirgiskich pasterzy.
- Kaszgar – na koniec droga opada do Kaszgaru, najsłynniejszego miasta-bazaru Azji Centralnej. Więcej w artykule Kaszgar – co zobaczyć.
Szczegółowy opis odcinka od granicy do Kaszgaru znajdziesz w przewodniku Droga do Kaszgaru – Pamir, jezioro Karakul i atrakcje po drodze.


Kiedy jechać
- Maj: w Hunzie kwitną drzewa i jest zielono, a szczyty w Pamirze są jeszcze w śniegu. Na przełęczy bywa bardzo zimno.
- Lato (czerwiec–sierpień): najcieplej, ale w Pakistanie to też sezon monsunowy i osuwisk, które potrafią zablokować drogę na kilka godzin albo dni.
- Październik: złote topole w Hunzie, czyste powietrze i najlepsza widoczność na Muztagh Atę. Noce na wyżynie są już mroźne.
- Zima: przejście Khunjerab jest zamknięte dla ruchu turystycznego, zwykle od późnej jesieni do wiosny.
Wysokość – jak się przygotować
Na tej trasie bardzo szybko zyskuje się wysokość: z Hunzy (około 2400 m) w ciągu jednego dnia wjeżdżasz na przełęcz na prawie 4700 m, a noc spędzasz w Taszkurganie na ponad 3000 m. Dlatego kolejność jest ważna:
- spędź kilka dni w Hunzie i Passu, zanim ruszysz na przełęcz,
- pij dużo wody i nie spiesz się na przełęczy,
- w razie objawów choroby wysokościowej (silny ból głowy, nudności, duszność) nie wchodź wyżej,
- przed wyjazdem porozmawiaj z lekarzem, szczególnie jeśli masz problemy z sercem lub ciśnieniem.
Co zabrać na taką trasę, piszemy w artykule Pakistan i Chiny – co zabrać na wyprawę.
Czy jest bezpiecznie
Północ Pakistanu, czyli Gilgit-Baltistan z doliną Hunza, od lat przyjmuje turystów z całego świata, a mieszkańcy słyną z gościnności. Polskie MSZ odradza jednak podróże do Pakistanu i warto znać szczegóły – opisujemy je w artykule Czy Pakistan jest bezpieczny.
Chiński Pamir to część Sinciangu. Spodziewaj się wielu posterunków, kontroli paszportów i bagażu, ale sama podróż jest dobrze zorganizowana i przewidywalna. Nie fotografuj posterunków ani obiektów wojskowych.
Najczęstsze pytania
Czy przez Khunjerab można przejechać samodzielnie?
Tak, przejście jest otwarte dla cudzoziemców w sezonie. Po pakistańskiej stronie odprawa odbywa się w Sost, a między granicą a Taszkurganem kursuje transport. Na tej trasie łatwo jednak o opóźnienia, dlatego wiele osób wybiera zorganizowany wyjazd z przewodnikiem.
Ile dni potrzeba na Pamir od strony Pakistanu?
Z Hunzy do Kaszgaru wystarczą 2–3 dni, ale wcześniej warto spędzić kilka dni w Hunzie na aklimatyzację. Razem z Lahore, Islamabadem i Skardu to około 2,5 tygodnia.
Gdzie się nocuje w chińskim Pamirze?
Najczęściej w hotelach w Taszkurganie. Nad jeziorem Karakul są też proste jurty u pasterzy.
Czy Pamir w Tadżykistanie to to samo?
To te same góry, ale inna trasa. Tadżycki Pamir z drogą Pamir Highway leży po drugiej stronie granicy i wymaga osobnej podróży oraz zezwolenia na wjazd do Górskiego Badachszanu.
Pamir z Exploro
Na wyprawie Pakistan i Chiny – Karakorum Highway od Lahore do Kaszgaru przejeżdżamy dokładnie tę trasę. Po kilku dniach w dolinie Hunza i w Passu przekraczamy przełęcz Khunjerab, nocujemy w Taszkurganie, podchodzimy pod lodowiec Muztagh Aty i przez jezioro Karakul zjeżdżamy do Kaszgaru. Byliśmy w Pakistanie już cztery razy i właśnie ten fragment trasy najbardziej nas zachwycił. Wyprawa trwa 17 dni i ma dwa terminy: 7–23 maja lub 15–31 października 2027. Jedziemy w grupie od 6 do 12 osób, a cena to 10 900 zł bez przelotu.
Zobacz pełny program wyprawy albo napisz do nas.
